Ο διακοσμητικός ρόλος της Βουλής στο Ελληνικό πολίτευμα

Ακούγοντας την τελευταία εκπομπή του Γιάννη Νικολόπουλου (AKA Update: Previously Known As Χείρωνα) στο radiobubble το Σάββατο 29/10/2011 προβληματίστηκα. Όπως την κατάλαβα εγώ (αν κάνω λάθος Γιάννη διόρθωσέ με), εξέφραζε την άποψη ότι πορείες προς τα κτήρια της εκτελεστικής εξουσίας (πχ Μέγαρο Μαξίμου, Προεδρικό Μέγαρο, υπουργεία κλπ) θα είχαν μεγαλύτερο νόημα από τις πορείες προς τη Βουλή.

Σε ένα πρώτο επίπεδο συμφωνώ. Σίγουρα δεν θα έβλαπταν τέτοιες πορείες και προφανώς θα είχαν ισχυρό συμβολισμό. Αυτό με το οποίο διαφωνώ με τον Γιάννη είναι ότι οι πορείες προς τη Βουλή στερούνται νοήματος. Update: Ο Γιάννης δε λέει αυτό, και ζητώ συγνώμη που τον παρερμήνευσα. Ο Γιάννης λέει, και δικαίως σε μεγάλο βαθμό, ότι αυτές οι διαδηλώσεις αντιμετωπίζουν τη Βουλή σαν ένα ενιαίο σώμα χωρίς να γίνεται διάκριση μεταξύ των βουλευτών της συμπολίτευσης και της αντιπολίτευσης. Άλλωστε συχνά ακούγονται κραυγές για “300 κλέφτες” και λοιπά φαιδρά με τα οποία προφανώς και διαφωνώ. Αλλιώς θα έπρεπε να αντιμετωπίζεις τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ που έχει ψηφίσει ένα μνημόνιο, ένα μεσοπρόθεσμο και τις υπόλοιπες νεοφιλελεύθερες αρλούμπες που υποτίθεται θα έσωζαν τη χώρα και το Έθνος, και εντελώς διαφορετικά θα έπρεπε να αντιμετωπίζεις τον βουλευτή του ΚΚΕ που όχι μόνο δεν τα ψήφισε, αλλά τους έκανε και σκληρή κριτική.

Το πρόβλημα

Έχω όμως μία μεγάλη ένσταση. Το Κοινοβούλιο στην Ελλάδα έχει, κατά τη γνώμη μου, σε μεγάλο βαθμό διακοσμητικό ρόλο, αντίστοιχο με το ρόλο του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αν καταλαβαίνω καλά τη νομοθετική διαδικασία σε γενικές γραμμές πάει κάπως έτσι: ένα υπουργείο (ή κάποιος βουλευτής ή ομάδα βουλευτών) προετοιμάζει ένα νομοσχέδιο και το φέρνει στη Βουλή. Η Βουλή το επεξεργάζεται στην αρμόδια επιτροπή της, και μετά από αυτή τη διαδικασία έρχεται στην ολομέλεια προς ψήφιση. Όταν ψηφιστεί από την ολομέλεια υπογράφεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Από τη στιγμή που θα δημοσιευθεί στην ΕτΚ είναι πλέον νόμος του Ελληνικού Κράτους.

Θέλω να τονίσω εδώ ότι ο θεσμικός ρόλος της Βουλής δεν περιορίζεται στη νομοθετική της λειτουργία. Υποτίθεται ότι ελέγχει και το κυβερνητικό έργο, σε αυτή την ανάρτηση όμως θα περιοριστώ στη νομοθετική της λειτουργία.

Θεωρητικά, στη διαδικασία αυτή υπάρχουν τρεις ευκαιρίες να απορριφθεί  ένα πολύ κακό νομοσχέδιο: είτε στην αρμόδια επιτροπή, είτε στην ολομέλεια, είτε να μην το υπογράψει ο ΠτΔ[1]. Πρακτικά ο εκλογικός νόμος, που επιτρέπει εύκολα το σχηματισμό ευρείας πλειοψηφίας για το κυβερνών κόμμα στη Βουλή, και το έθιμο της κομματικής πειθαρχίας[2] δεν επιτρέπουν ιδιαίτερες αποκλίσεις. Η απόρριψη ενός νομοσχεδίου της Κυβέρνησης από τη Βουλή θα ισοδυναμούσε με πρόταση μομφής, και θα οδηγούσε σε εκλογές[3]. Τέλος από τη Μεταπολίτευση και μετά απ’ όσο ξέρω μόνο δύο φορές ο ΠτΔ, συγκεκριμένα ο Χρήστος Σαρτζετάκης, αρνήθηκε να υπογράψει νομοσχέδιο. Αντίστροφα, ένα νομοσχέδιο που προτείνει η αντιπολίτευση, έχει ελάχιστες πιθανότητες να ψηφιστεί από κυβερνητικούς βουλευτές.

Ένας άλλος τρόπος απόρριψης ενός νομοσχεδίου είναι η απαίτηση της ψήφισή του από διευρυμένη πλειοψηφία τριών πέμπτων, δηλαδή από 180 βουλευτές. Είναι αλήθεια ότι δεν θυμάμαι κυβερνητικές πλειοψηφίες με 180 βουλευτές, αλλά από την κουβέντα που γίνεται τις τελευταίες ημέρες σε σχέση με την ψήφιση του τελευταίου σχεδίου διάσωσης καθώς και από την ψήφιση του Μνημονίου το Μάιο του 2010, αντιλαμβάνομαι ότι αν θα ζητηθεί τέτοια πλειοψηφία είναι στη διακριτική ευχέρεια της κυβέρνησης, οπότε και πάλι ακυρώνεται.

Με λίγα λόγια, όπως αντιλαμβάνομαι εγώ τη λειτουργία του πολιτεύματος, δε νομοθετεί η Βουλή αλλά ο αρμόδιος υπουργός. Η Βουλή απλώς επικυρώνει τις νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο λειτουργίας της Βουλής ο ρόλος των κυβερνητικών βουλευτών είναι απλά διακοσμητικός, και ο ρόλος των βουλευτών της αντιπολίτευσης κάτι ακόμα λιγότερο, αλλά απαραίτητο για την νομιμοποίησή της. Άλλωστε μία Βουλή με κυβερνητικούς μόνο βουλευτές δε θα είχε καν την επίφαση της νομιμότητας που έχει σήμερα.

Θεωρώ ότι δύο πιθανά συμπεράσματα μπορούμε να εξάγουμε από την παραπάνω συζήτηση. Είτε κάπου έχει γίνει συνταγματική εκτροπή, συνεπώς η Βουλή είναι παράνομη, είτε έτσι ακριβώς είναι σχεδιασμένη να λειτουργεί. Στην πρώτη περίπτωση οι Βουλευτές της αντιπολίτευσης, και ιδιαίτερα της Αριστεράς έχουν τεράστιες ευθύνες γιατί με τη συμμετοχή τους, αποδέχονται εμμέσως πως η εκτροπή αυτή δεν είναι και ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός. Στη δεύτερη περίπτωση η συμμετοχή τους είναι απλά γραφική, γιατί θα έπρεπε να γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι δεν θα προσφέρουν κανένα νομοθετικό έργο.

Ως εκ τούτου θεωρώ ότι οι διαμαρτυρίες έξω από τη Βουλή έχουν νόημα. Δε διαμαρτυρόμαστε μόνο για την εφαρμοζόμενη πολιτική, κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε και έξω από το Μαξίμου, διαμαρτυρόμαστε και για την απαξίωση της Βουλής.

Κοντός σύνδεσμος αλληλούια: http://wp.me/p1yMcy-4G

Σημειώσεις

1. Δεν είμαι σίγουρος ότι η αρμόδια επιτροπή μπορεί να απορρίψει ένα νομοσχέδιο, αλλά η λεπτομέρεια αυτή δεν έχει μεγάλη σημασία για την κουβέντα.

2. Η κομματική πειθαρχία δεν αφορά μόνο το κυβερνών κόμμα, αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα που θυμάμαι είναι η διαγραφή της Έλσας Παπαδημητρίου από τη ΝΔ για την υπερψήφιση κάποιων άρθρων του Μεσοπρόθεσμου.

Απ’ όσο ξέρω στην Αγγλία, γενέτειρα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, συχνά η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει βουλευτές της αντιπολίτευσης να ψηφίσουν τους νόμους της, όταν αντιλαμβάνεται ότι δεν αρκεί η στήριξη των βουλευτών της συμπολίτευσης.

3. Αυτός είναι ένας ακόμη παραλογισμός που δεν μπορώ να κατανοήσω. Γιατί η απόρριψη ενός κακού νομοσχεδίου από τη Βουλή σημαίνει έλλειψη εμπιστοσύνης στην Κυβέρνηση.

Advertisements
This entry was posted in Ελλάδα, Κινήματα. Bookmark the permalink.

2 Responses to Ο διακοσμητικός ρόλος της Βουλής στο Ελληνικό πολίτευμα

  1. Αγαπητέ Πεχλιβάνη,χαίρε,και από εδώ.
    Διάβασα με προσοχή το κείμενό σου, και οφείλω και να ξεκαθαρίσω τη θέση μου,όπως και να προβώ σε ορισμένες απαραίτητες επισημάνσεις.
    α.Δεν είπα ότι οι πορείες ή οι συγκεντρώσεις έξω από τη Βουλή, στερούνται νοήματος.Τόνισα όμως κάτι το οποίο ξεχνάμε[και μάλιστα,όπως διαπίστωσα από τις λίγες,σωστές απαντήσεις,το έχουμε πλήρως απωθήσει στη μνήμα μας]:Οτι έως πριν από 13-14 χρόνια, και έχοντας πλήρη συναίσθηση του πρωθυπουργοκεντρικού συστήματος άσκησης της εξουσίας καθώς και τον πρωταρχικό ρόλο των οργάνων εκτελεστικής εξουσίας[Πρωθυπουργός,Κυβέρνηση,και σε έναν βαθμό,Πρόεδρος της Δημοκρατίας]στην άσκηση και το σχεδιασμό της εξουσίας, την υλοποίηση των αποφάσεων και την κατεύθυνση της χώρας και της κοινωνίας, οι διαδηλωτές κατευθύνονταν [και] στα κτίρια, όπου στεγάζεται αυτή η εξουσία, αυτά τα πρόσωπα,που κατά καιρούς την ασκούν.
    β. Η επιλογή να μην φτάνουν οι πορείες ή να μην γίνονται συγκεντρώσεις έξω από το Μέγαρο Μαξίμου, ή καλύτερα, σε κάποιο ύψος και σημείο της οδού Ηρώδου Αττικού,δεν είναι των διαδηλωτών.Έχει διαμορφωθεί με αποφάσεις της εκτελεστικής εξουσίας, έχει επιβληθεί με τον αποκλεισμό της οδού Ηρώδου Αττικού από τις αστυνομικές δυνάμεις, ακόμη και σε ημέρες που δεν έχουν προκηρυχθεί απεργίες. Φαντάζομαι ότι έχεις περπατήσει στο πεζοδρόμιο της Βασιλίσσης Σοφίας ή της Ηρώδου Αττικού και έχεις παρατηρήσει ότι υπάρχει πάντα τουλάχιστον μια κλούβα των ΜΑΤ και διμοιρία, που με τη συμβολή της Τροχαίας και ανά πάσα στιγμή, μπορούν να αποκλείσουν την πρόσβαση σε οχήματα και πεζούς, απαγορεύοντας τη διέλευση από και προς την Ηρώδου Αττικού.
    γ.Ο ρόλος της Βουλής,όπως τον περιγράφεις,δεν είναι διακοσμητικός,είναι εκφυλισμένος.Υπάρχει μεγάλη διαφορά. Ναι,είναι δεδομένο ότι ανέκαθεν τη νομοθετική πρωτοβουλία είχε η κυβερνητική πλειοψηφία, ένα ή περισσότερα υπουργικά γραφεία, το υπουργικό συμβούλιο, στο σύνολό του, ή ο ίδιος ο Πρωθυπουργός.Αλλά, ξεχνάς ή μάλλον το διαχωρίζεις,ότι ο ελεγκτικός ρόλος της Βουλής ασκείται [και] όταν έρχεται από πλευράς Κυβέρνησης το α’ ή το β’ νομοσχέδιο και επίκειται ή σχεδιάζεται η ψήφισή του[ας αντιπαρέλθουμε τα άρθρα που προβλέπουν με ποιες πλειοψηφίες γίνεται αυτό]. Γιατί τότε,στην έναρξη και στη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας[Επιτροπή και Ολομέλεια] καταστρώνεται και αρθρώνεται αυτό που συνεκδοχικά ονομάζεται αντιπολιτευτικός λόγος και επισημαίνονται αστοχίες,σφάλματα,κραυγαλέες παραβιάσεις δικαιωμάτων, και, σε έναν μεγάλο βαθμό,εδώ που έχουμε φτάσει, φτάνει στα αυτιά του ελληνικού λαού η άποψη και η στάση κομμάτων,όπως είναι κυρίως τα δύο της Αριστεράς[ΚΚΕ – ΣΥΡΙΖΑ], τα οποία δύσκολα βρίσκουν χρόνο ή βήμα στα ΜΜΕ,ειδικά τα ραδιοτηλεοπτικά.Με έμφαση του όρου, στα τηλεοπτικά.
    δ.Ο εκφυλισμένος ρόλος της Βουλής αφορά και πάλι κατά κύριο λόγο, την κυβερνητική πλειοψηφία η οποία,όχι μόνο επί τωρινής Κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, άγεται και φέρεται,ειδικά όταν πρόκειται για προδήλως αντιλαϊκά,βάναυσα και αντισυνταγματικά μέτρα και νομοθετήματα να τα υπερψηφίσει, συνήθως εκβιαζόμενη με εκλογές,όπου αρκετοί βουλευτές της, για να το πω λαϊκά, ενδέχεται και να ”παίζουν το κεφάλι τους”,δηλαδή,την επανεκλογή τους.Γιατί,σου θυμίζω,και το τονίζεις και εσύ,πολύ σωστά, ότι το Σύνταγμα κατοχυρώνει συνειδησιακή ανεξαρτησία του βουλευτή,δεν περιγράφει και δεν αναφέρει πουθενά κάτι περί ”κομματικής πειθαρχίας”.
    ε.Ο ρόλος της Βουλής, και στις εποχές που ζούμε,είναι πολύτιμος.Εξήγησα νωρίτερα το γιατί. Ακόμη και σε αυτές τις συνθήκες ο λαός πληροφορείται,κρίνει,αξιολογεί οργανωμένες μορφές πολιτικής δράσης και ιδεολογίας,όπως είναι τα κόμματα,μέσα [και από] την κοινοβουλευτική τους δραστηριότητα, και μπορεί να σκεφθεί και να κάνει τις επόμενες επιλογές του,συνυπολογίζοντας όσα έχουν συμβεί στο διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα σε δύο εθνικές,εκλογικές αναμετρήσεις.
    στ.Το πόσο δεν υπολογίζει αλλά και ταυτόχρονα φοβάται,τη σημερινή Βουλή,και γενικά την νομοθετική εξουσία, η ίδια η κυβέρνηση που προέρχεται από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία του ΠΑΣΟΚ φαίνεται από την παλαιότερη απόπειρα Γιώργου Παπακωνσταντίνου να περάσει ως νομοθέτημα,ρύθμιση που θα του έδινε το αποκλειστικό δικαίωμα κύρωσης διεθνών συμβάσεων,δεσμευτικών για τη χώρα, μόνο με την υπογραφή του υπουργού Οικονομικών και την έκδοση απλής υπουργικής απόφασης.Δεν έγινε ποτέ αυτό,προδήλως αντισυνταγματικό,λόγω της έντονης αντίδρασης ΚΑΙ των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ.Παρά όλα αυτά,ορισμένοι υπουργοί όπως πιο πρόσφατα ο Λοβέρδος,επιμένουν ότι η Βουλή είναι ”εμπόδιο” στις συνθήκες που υποτίθεται απαιτούν, διεύρυνση αρμοδιοτήτων της εκτελεστικής εξουσίας.
    ζ.Κάθε διεύρυνση,όπως αυτή που αναφέρει ο Λοβέρδος,συνιστά στην ουσία πραξικόπημα και παύση της λειτουργίας της Βουλής.
    η.Έχω πάψει να χρησιμοποιώ το Χείρωνας :ο)
    Σε ευχαριστώ για την προσοχή σου.

  2. Γιάννη κατ’ αρχάς σε ευχαριστώ ιδιαιτέρως για την απάντησή σου 🙂 Έκανα μερικές διορθώσεις στο κείμενο, αλλά αν νιώθεις ότι δε σε καλύπτουν, ευχαρίστως να κάνω και άλλες.

    Όσον αφορά τα σημεία που παραθέτεις: στο α & β συμφωνούμε.

    Στο γ και το ε έχεις δίκιο μεν, στο να λες ότι οι επιτροπές και η ολομέλεια είναι από τα κύρια κανάλια επικοινωνίας των κομμάτων της αριστεράς, αλλά το ζήτημα που τίθεται είναι σε πόσο κόσμο φτάνουν οι απόψεις που εκφράζονται εκεί. Έχεις δίκιο για το underrepresentation των απόψεων αυτών των κομμάτων στα κυρίαρχα ΜΜΕ (αν και το ΚΚΕ έχει το Ριζοσπάστη και τον 902 και ο ΣΥΡΙΖΑ την Αυγή και το “Στο Κόκκινο”). Φοβάμαι όμως ότι ο λόγος που αρθρώνουν στη Βουλή, και ειδικότερα στις επιτροπές δε φτάνει σε πολύ κόσμο.

    Για το δ: Πράγματι ο εκφυλισμός της λειτουργίας όσον αφορά την κομματική πειθαρχία αφορά κατά κύριο λόγο αλλά όχι απόλυτα, (πχ Ντόρα, Έλσα Παπαδημητρίου κλπ) την εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία. Αυτό όμως είναι το ένα κομμάτι του προβλήματος που βλέπω εγώ. Το άλλο είναι ο εκλογικός νόμος ο οποίος επιτρέπει ευρείες κυβερνητικές πλειοψηφίες. Θεωρώ ότι αν τα κόμματα αναγκάζονταν να κάνουν κυβερνήσεις συνεργασίας η κομματική πειθαρχία δε θα ήταν τόσο μεγάλο πρόβλημα. Απ’ όσο θυμάμαι η απλή αναλογική ήταν παλιότερα αίτημα του ΚΚΕ, αλλά δεν θυμάμαι τα τελευταία χρόνια να κάνει κουβέντα γι αυτό, ή να το επιδιώκει ενεργά με κάποιο τρόπο. Ομολογώ ότι μπορεί να αδικώ το ΚΚΕ, αλλά η εικόνα που έχω είναι ότι έχει αποδεχθεί να παίζει με αυτούς τους κανόνες, τουλάχιστον τα τελευταία χρόνια.

    Για το στ συμφωνώ στα γεγονότα, αλλά η εκτίμησή μου είναι λίγο διαφορετική. Η εκτροπή που περιγράφεις δεν έγινε όχι επειδή αντέδρασε η ΚΟ του ΠΑΣΟΚ, αλλά γιατί τα μέτρα χρειάζονται μία επίφαση νομιμότητας για να κατευνάσουν εντονότερες αντιδράσεις. Εάν απροκάλυπτα καταργούσαν τη Βουλή (ακόμα και αν ίσως το θέλουν, ή τους βολεύει) θεωρώ ότι θα είχαν πολύ έντονη αντίδραση τόσο από τον κόσμο, όσο και από τις άλλες χώρες της ΕΕ.

    Για το ζ έχεις δίκιο, αλλά εκτιμώ ότι το πραξικόπημα έχει ήδη γίνει, ή τουλάχιστον η λειτουργία της Βουλής από τη Μεταπολίτευση και μετά επιτρέπει να γίνονται κάθε τόσο μικρά πραξικοπήματα. Θα σου θυμίσω για παράδειγμα την εκλογή Σαρτζετάκη με τα χρωματιστά ψηφοδέλτια. Ναι καταγγέλθηκε η πρακτική από την αντιπολίτευση, αλλά παρόλα αυτά ο Σαρτζετάκης διετέλεσε Πρόεδρος. Το θέμα, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι να καταγγέλλεται μία αντιδημοκρατική εκτροπή, αλλά να προλαμβάνεται.

    Για το η θα το έχω υπόψιν μου στο μέλλον 🙂

    Με λίγα λόγια θεωρώ ότι η δυσλειτουργία που περιγράφω στην ανάρτηση, δημιουργεί ένα μη δημοκρατικό περιβάλλον. Έχω γενικά τις αντιρρήσεις μου και τις αμφιβολίες μου για την αντιπροσώπευση, αλλά η συγκεκριμένη εφαρμογή της που έχουμε στην Ελλάδα, θεωρώ ότι μόνο κατ’ όνομα μπορεί να θεωρηθεί Δημοκρατία.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s